Wiosenny spacer do Czarnego, Radocyny i Nieznajowej

Halina Gajda
Halina Gajda
Nieznajowa Grzegorz Michalski/Fakty Jasielskie
Czas kwarantanny choć nieco mniej restrykcyjny niż kilka dni temu, i tak wymusza na nas rezygnację z wycieczek do znanych kurortów, pełnych zabytków miast, miejsc z atrakcjami dla ciała i ducha, które o tej porze roku zwykliśmy wybierać. Nic jednak straconego, bo wyprawa w odludne, trochę zapomniane rejony też może dać satysfakcję, nie wspominając o zupełnie nowych doświadczeniach poznawczych. Jest jeszcze jeden plus - pewność, że nie spotkamy tam tysięcy ludzi, setek zresztą też nie. Może się bowiem zdarzyć, że będziemy tam całkiem sami.

FLESZ - Biebrzański Park Narodowy w ogniu

Radocyna, Czarne, Nieznajowa – wsie, które niegdyś tętniły życiem, dzisiaj są tylko miejscem w pamięci. Czas, ale przede wszystkim przyroda zaciera ostatnie ślady ich istnienia.

Są jeszcze drogi, które biegły środkiem, resztki podwalin domów, zdziczałe sady, smutne ślady po świątyniach i cmentarzach, zniszczone przydrożne krzyże i kapliczki. Wiosenny spacer po nich mimowolnie wywołuje zadumę, a milczenie podczas wędrówki jest naturalną jej konsekwencją.

Wieś różnych wyznań

Nieznajowa była lokowana na prawie wołoskim przez Stecza Oleksa ze Świątkowej za przywilejem króla Zygmunta I na mocy dokumentu wydanego 4 września 1646 roku. Jej historię, ale przede wszystkim najciekawsze miejsca – między innymi przydrożne kapliczki, krzyże, a także cmentarz - opisali ze wszystkimi architektonicznymi detalami Andrzej Piecuch, Adam Harkawy oraz Mariola Janowska-Harkawy w książce „Opuszczone wsie ziemi Gorlickiej”.

- W 1936 roku mieszkało tutaj 220 prawosławnych, ośmiu grekokatolików, 20 rzymskich katolików i trzech Żydów – wyliczają autorzy na kartach wspomnianej publikacji.

W 1945 r. mieszkańcy wsi zostali zmuszeni do wyjazdu na Ukrainę. Osiedlili się w okolicach Kałusza, na Podolu oraz Wołyniu.
- Mieszkający we wsi Polacy zamieszkali w sąsiednim Czarnem. Pozostałych we wsi trzech Łemków wysiedlono w 1947 roku na ziemie zachodnie - przytaczają.

Po wojnie na terenie wsi pojawili się więźniowie z zakładu karnego, którzy wszystko zdewastowali. Pozostały zarysy fundamentów, cmentarz i wiele przydrożnych kapliczek.

Muzyka Zaklęta w Drewnie. Piękny koncert w cerkwi UNESCO w Kwiatoniu

Cel wędrówki baców z Podhala i dwie cerkwie

Radocyna z kolei była jedną z najludniejszych wsi. Pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1595 roku. W maju 1945 roku Łemkowie, którzy zamieszkiwali wieś, wyjechali do ZSRR.

- Na przełomie 1945 i 1946 roku udało się wrócić dziesięciu rodzinom, które za przyzwoleniem władz zaczęły gospodarować na własnej ziemi. Dołączyli do nich inni, zdemobilizowani z Armii Czerwonej. Cała ta grupa, licząca około 35 osób, została w czerwcu 1947 roku wysiedlona na ziemie zachodnie – przywołują historię autorzy „Opuszczonych wsi ziemi gorlickiej”.

Na początku lat dziewięćdziesiątych można było tam spotkać baców z Podhala, którzy przyjeżdżali na wypas. Dzisiaj już ich nie spotkamy. We wsi natkniemy się natomiast na pozostałości po szkole, niegdysiejszych domostwach, napotkamy na krzyż upamiętniający zniesienie pańszczyzny oraz żeremie bobrów.

Gdy Polacy odzyskali niepodległość, Łemkowie też chcieli swego państwa

I na koniec Czarne. Dzisiaj to pustkowie, ale kiedyś kwitło tutaj życie. W 1945 większość mieszkańców wyjechała do ZSRR, reszta - 8 z 9 rodzin - została wysiedlona przymusowo w 1947 w ramach Akcji „Wisła”. Po 1956 wróciły trzy rodziny. We wsi były dwie cerkwie – prawosławna i grekokatolicka. Po pierwszej nie ma śladu, drugą greckokatolicką udało się uratować i stanęła w Skansenie w Nowym Sączu.

Czytaj także

Wideo

Materiał oryginalny: Wiosenny spacer do Czarnego, Radocyny i Nieznajowej - Gazeta Krakowska

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3